الأولى داراى دو عنوان و صنف نحوى است : الف : حرف ابتدا كه در اين صورت بعد از آن ، جمله واقع مىشود و تنها مفيد معناى استدراك است و اين قسم عاطفه نيست به همين جهت مىتوان با واو عاطفه و بدون آن استعمال شود . مثال براى استعمال آن با واو عاطفه ، قول خداوند متعال درباره دوزخيان است : وَ ما ظَلَمْناهُمْ وَ لكِنْ كانُوا هُمُ الظَّالِمِينَ ( الزخرف / 76 ) . و مثال ديگر قول أمير المؤمنين عليه السّلام است دربارهء كيفيت پيروى از ايشان در نامه‌اى كه به عثمان بن حنيف نوشتند در حالى كه او از طرف ايشان فرماندار بصره شده بود و امام عليه السّلام شنيده بودند كه او به مهمانى اشراف رفته است : « الا و إنّ إمامكم قد اكتفى من دنياه بطمريه و من طعمه بقرصيه ألا و إنّكم لا تقدرون على ذلك و لكن أعيوني بورع و اجتهاد و عفّة و سداد » « 1 » شاهد : در آيه و نامهء حضرت ، استعمال « لكن » خفيفه ابتدائيه همراه با واو است . معناى نامه : « بدان و آگاه باش كه امام شما از دنيايش به دو كهنه جامه اكتفا كرده و از خوراكش به دو قرص نان ، و بدان كه شما قادر به انجام اين گونه زهد نيستيد ولى با پرهيزگارى و كوشش در بندگى و پاكدامنى و درستكارى مرا يارى كنيد » . و مثال استعمال « لكن » خفيفهء ابتدائيه بدون واو ، قول زهير بن أبى سلمى در مدح حارث بن ورقاء صيداوى در جنگ بنى سليم است : « إنّ ابن ورقاء لا تخشى بوادره * لكن وقائعه في الحرب تنتظر » « 2 » شاهد : در استعمال « لكن » ابتدائيه بدون واو ، و دخول آن بر جمله استينافيه است . تركيب شعر : « ابن » اسم « إنّ » و « ورقاء » مضاف اليه و جمله بعد خبر آن است و « بوادر » نائب فاعل براى « تخشى » و جمع « بادرة » به معناى عصبانيت است و

--> ( 1 ) - نهج البلاغة : ك 45 / 965 . ( 2 ) - شرح شواهد المغني : 2 / 703 ، شرح أبيات مغني اللبيب : 5 / 202 ، اللباب : 127 ، شرح الاشموني : 3 / 110 .